TIJD VOOR AKTIE!

In 2016-2018 voerden PROUD (de vakbond voor sekswerkers) en Aidsfonds – Soa Aids Nederland onderzoek uit naar sekswerk, stigma en geweld in Nederland. In het onderzoek werden vier vormen van geweld onderscheiden, namelijk sociaal/emotioneel geweld, financieel geweld, seksueel geweld en verbaal geweld. Veel geweld blijkt voort te komen uit het stigma rondom sekswerk. Het stigma heeft een grote invloed op de manier waarop sekswerkers in Nederland handelen en behandeld worden (Aidsfonds, 2018).

Niet eerder waren er op deze schaal cijfers om het stigma jegens sekswerkers in kaart te brengen. Het succes zat in het participatieve karakter van de onderzoeksopzet. Het feit dat sekswerkers in dit onderzoek betrokken waren als onderzoeksassistenten bleek van grote meerwaarde voor de respondenten. Er werd een brede doelgroep bereikt die in open en gelijkwaardige gesprekken hun ervaringen konden delen. Ook was de betrokkenheid van de sekswerkers belangrijk voor de duiding van de onderzoeksresultaten met betrekking tot het ervaren stigma en geweld.

Stigma komt ook terug als belangrijk thema in het onderzoek naar de sociale positie van sekswerkers van Regioplan (2014) en Intraval (2018). In het onderzoek van Regioplan spreken sekswerkers uit dat zij vinden dat het imago van het beroep sekswerker bij organisaties, instellingen en burgers verbeterd moet worden (2014).

De media spelen een belangrijke rol bij het ontstaan en in stand houden van stigma. Journalisten hebben de neiging om vooral extreme uitzonderingen aan het woord te laten en zelden de genuanceerde meerderheid. Hierdoor worden tegenstellingen vergroot en dreigt polarisatie (Groenhuijsen, 2017). In onze maatschappij is de witte, hoogopgeleide, heteroseksuele man uit de middenklasse de norm. Vrouwen, nietheteroseksuelen, armen en gekleurde mensen vormen ‘de ander’ ten opzichte van deze norm; ze worden vaak als zodanig getoond en benoemd. Beeldvorming resulteert in een norm die bepaalde mensen insluit en anderen uitsluit. (WOMEN Inc., 2016)


Media kunnen echter ook een positieve invloed zijn op de beeldvorming! Constructieve journalistiek kan bijdragen aan het verminderen van vooroordelen en stigmatisering, blijkt uit onderzoek door Windesheim, in opdracht van Samen Sterk zonder Stigma (2019). Constructieve journalistiek, zoals geformuleerd door Gyldensted (2015) gaat over een nieuwe benadering van nieuws, op basis van positieve psychologie, met daarin belangrijke kenmerken als diversiteit, inclusiviteit en betrokkenheid, net als een oplossings- en toekomstgerichte visie, waardoor het publiek de kans krijgt een positiever beeld van de wereld te vormen.

Het beeld van sekswerkers dat keer op keer terugkomt in de media is niet best. Sekswerkers worden afgeschilderd als weerloze slachtoffers van mensenhandel. Niemand wordt geacht vrijwillig voor sekswerk te kiezen. Wie hier tegenin gaat wordt verweten een zogenaamde happy hooker te zijn, die ver verwijderd is van de keiharde realiteit. In de media zien we nu vaak eenzelfde soort stereotype foto’s terugkomen bij artikelen over sekswerk. Bijvoorbeeld van een schaars geklede sexy vrouw achter een raam of een verdrietig ogende vrouw met blauwe plekken. Deze stereotypering is onjuist, draagt bij aan het stigma en doet sekswerkers ernstig geweld aan. Deze woorden en beelden dragen bij aan het stigma op sekswerk en sluiten niet aan bij de diversiteit van sekswerk in de huidige praktijk, bijvoorbeeld met betrekking tot gender, werkplekken en werkvormen.

Met het ontwikkelen van een gids voor journalisten rond sekswerk en het ontwikkelen van een sekswerkpositieve beeldbank voor beeldredacteuren willen we dit beeld nuanceren, het stigma op sekswerk tegengaan en de representatie van sekswerk en sekswerkers in de media verbeteren
MEDIA ALS SPIEGEL VAN ONZE MAATSCHAPPIJ


Wij maken ons grote zorgen over het toegenomen geweld en de negatieve beeldvorming met betrekking tot sekswerkers sinds de coronacrisis. De geschiedenis leert dat tijdens virusuitbraken prostituees vaak als zondebok werden aangewezen, en ook nu worden sekswerkers gezien als verspreiders van ziektes: sekswerkers worden door de overheid niet gerekend tot de andere contactberoepen waar bijvoorbeeld kappers, masseurs en acupuncturisten wel onder vallen. Voor sekswerk is een uitzondering gemaakt en het gevolg is dat sekswerkers niet aan het werk mochten waar andere contactberoepen dat wel mochten. Ondanks dat sekswerkers belasting betalen en bijdragen aan de maatschappij, worden sekswerkers niet als gelijkwaardige burgers gezien van diezelfde maatschappij: sekswerkers kunnen als enige beroepsgroep, geen enkele aanspraak maken op overheidssteun, of op de noodsteun voor zpp-ers, noch op de noodsteun voor werknemers. 

Journalisten nemen het taalgebruik en frame over van moralistische politici die anti-sekswerk zijn en er wordt onbewust en soms ook bewust minderwaardig over sekswerkers geschreven. Wij merken dat journalisten niet goed geïnformeerd zijn en zich nog te veel door vooroordelen laten leiden. Wij willen een gids ontwikkelen, een handreiking om journalisten aan te sporen om gelijkwaardig en inclusief  te schrijven over sekswerk.

Daarbij zien we bij veel krantenartikelen waar geschreven wordt over sekswerk, steeds dezelfde foto's terug. Door gesprekken met beeldredacteuren ontdekten wij dat hier een basale reden voor is; er is amper bruikbaar beeldmateriaal beschikbaar! Het nieuws op internet worden (bijna) voor niks weggegeven, online-redacties zoeken naar gratis foto's in beeldbanken;  en op de twee meest geraadpleegde beeldbanken staan simpelweg niet genoeg foto's die aan alle kwaliteitseisen van een journalistiek medium voldoen. Wij willen beeldredacteuren een grotere keuzemogelijkheid bieden, door een beeldbank die een betere afspiegeling van onze maatschappij  is
Om stigmatisering, discriminatie en geweld tegen sekswerkers te stoppen, is het beïnvloeden van beeldvorming cruciaal. Mediamakers zijn belangrijke bondgenoten in de bewustwording en erkenning van seksuele vrijheid . Omdat veel sekswerkers in Nederland niet openlijk sekswerker zijn, nemen de meeste mensen pas kennis van sekswerk via de media. Acceptatie  van sekswerkers kan ook tegengewerkt worden wanneer media-items stereotypen en misstanden versterken. Wij willen dat mediamakers andere woorden en beelden gaan gebruiken zodat sekswerkers meer genuanceerd in beeld worden gebracht. Wij willen laten zien dat sekswerkers zijn ook onderdeel van onze maatschappij zijn en wij bestaansrecht hebben. Juist nu is dit van belang!
Onze ambitie is dat als wij volgend jaar de krant openslaan of op het internet een artikel lezen, dit met een constructieve invalshoek geschreven is, dat álle kanten van een verhaal worden belicht, niet slechts één kant en dat wij daarbij foto's zullen tegenkomen uit onze eigen beeldbank, scherp en van hoogwaardige kwaliteit, gemaakt door sekswerkers zelf over hun werk en over hun leven.




De samenleving is divers. Een toenemende zichtbaarheid van genderdiversiteit  en seksuele vrijheid zou tot meer begrip kunnen leiden en tot normalisering van wat eerder als vreemd of bedreigend gezien werd, waardoor de acceptatie in de samenleving toeneemt  zodat mensen, in al hun verscheidenheid zodanig geaccepteerd worden dat zij zich daadwerkelijk vrij voelen om openlijk te zijn wie zij zijn